آیت‌الله زین‌العابدین قربانی لاهیجی، از علمای گیلان و نماینده سابق ولی‌فقیه در این استان، بامداد امروز دوشنبه در بیمارستان دار فانی را وداع گفت.

آیت‌الله قربانی در سال 1312 هجری شمسی در روستای پنجه از توابع آستانه‌اشرفیه متولد شد و پس از فراگیری دروس مقدماتی در لاهیجان، در سال 1329 برای ادامه تحصیلات حوزوی به قم رفت و از محضر استادان برجسته‌ای همچون آیات عظام حسین بروجردی، امام خمینی، سیدمحمدرضا گلپایگانی، هاشم آملی و علامه سیدمحمدحسین طباطبایی بهره برد.

مبارزه با رژیم پهلوی

آیت‌الله قربانی فعالیت‌های سیاسی خود را از دهه 1330 آغاز کرد و در سال 1331 به جمع فدائیان اسلام به رهبری شهید حجت‌الاسلام سیدمجتبی نواب صفوی پیوست و در این دوران با شهید نواب صفوی و برادران واحدی ارتباط داشت و پس از بازداشت آنان، مدتی را در اختفا گذراند.

وی همچنین از سال 1340 با نهضت امام خمینی همراه شد و به دلیل سخنرانی‌ها و فعالیت‌های ضد رژیم پهلوی، چندین بار دستگیر و زندانی شد. در سال 1344، در پی بازداشت اعضای جلسه‌ای با موضوع حکومت اسلامی از دیدگاه فقه شیعه، به همراه شماری دیگر از فعالان مذهبی دستگیر شد.

این عالم گیلانی در سال 1350 نیز پس از سخنرانی در مجلس ترحیم آیت‌الله سیداسدالله اشکوری در انزلی‌محله لنگرود بازداشت شد و به شش ماه زندان و پنج سال ممنوعیت از فعالیت‌های دینی، علمی و خروج از کشور محکوم شد و در همین دوران، به دعوت شهید آیت‌الله مرتضی مطهری، مدتی امامت جماعت مسجد حضرت ابوالفضل تهران را بر عهده داشت.

مسئولیت‌های علمی و اجرایی پس از انقلاب

آیت‌الله قربانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیت‌های مختلفی را در عرصه‌های قضایی، سیاسی، فرهنگی و آموزشی بر عهده گرفت که از جمله آنها می‌توان به ریاست کمیته‌های انقلاب اسلامی شرق گیلان، ریاست دادگاه‌های انقلاب اسلامی استان گیلان، نمایندگی مردم آستانه‌اشرفیه در دوره دوم مجلس شورای اسلامی و ریاست کمیسیون فرهنگ و هنر اسلامی مجلس اشاره کرد.

وی همچنین سال‌ها در دانشگاه تهران، دانشگاه آزاد اسلامی شرق گیلان و دانشگاه امام صادق(ع) به تدریس پرداخت و در کنار فعالیت‌های علمی و حوزوی، به تألیف و پژوهش در حوزه معارف اسلامی ادامه داد.

17 سال نمایندگی ولی‌فقیه در گیلان

آیت‌الله قربانی در سال 1380 و پس از رحلت آیت‌الله صادق احسانبخش، با حکم رهبر شهید انقلاب اسلامی به‌عنوان نماینده ولی‌فقیه در استان گیلان و امام جمعه رشت منصوب شد و تا سال 1397 این مسئولیت را بر عهده داشت.

وی پیش از آن نیز به مدت 18 سال امامت جمعه لاهیجان را بر عهده داشت و در چهار دوره مجلس خبرگان رهبری به‌عنوان نماینده مردم گیلان حضور یافت.

آثار علمی و تألیفات

آیت‌الله زین‌العابدین قربانی در طول سال‌ها فعالیت علمی، آثار متعددی در زمینه معارف اسلامی، قرآن، نهج‌البلاغه، فلسفه و مسائل اجتماعی به رشته تحریر درآورد که از جمله آنها می‌توان به کتاب‌های «به سوی جهان ابدی»، «تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی»، «اسلام و حقوق بشر»، «علل پیشرفت اسلام و انحطاط مسلمین»، «جبر و اختیار»، «اخلاق و تعلیم و تربیت اسلامی»، «تفسیر جامع آیات‌الاحکام»، «حکومت اسلامی و ولایت فقیه» و «منشور مملکت‌داری در نامه امام علی(ع) به مالک اشتر» اشاره کرد.

از دیگر آثار وی می‌توان به «فلسفه آفرینش انسان»، «علم حدیث»، «در سایه قلم»، «اصول دین در پرتو کلام معصومین(ع)» و ترجمه جلد پنجم کتاب الغدیر اشاره کرد.

آیت‌الله قربانی از چهره‌های شناخته‌شده علمی و حوزوی گیلان بود که بخش مهمی از عمر خود را در عرصه‌های آموزش، پژوهش، تبلیغ دینی و مسئولیت‌های اجتماعی و سیاسی سپری کرد.